4 sterren-recensie op GoodReads, 20 augustus 2026, door Eline
En Garde is een mooie historische roman, waar geschiedenis en persoonlijk drama samen komen. Je volgt Chevalier d’Éon, een trans-persoon in een tijd dat die term nog niet bestond, die zich vrouw voelt, maar de manier waarop de samenleving vrouwen bekijkt en hun vrijheid beperkt, veracht. D’Éon wil zichzelf zijn, maar worstelt ermee haar rechten te zien verdwijnen in een wereld, waarbij vrouwen ondergeschikt zijn aan de man. Tussendoor komen er veel historische gebeurtenissen voorbij, waardoor je naast het persoonlijke leven van het hoofdpersonage, ook veel leert over de aanleiding van de Franse revolutie. Verschillende filosofen en hun ideeën worden genoemd, met als mijn persoonlijke favoriet de Nederlandse Belle van Zuylen met haar iconische uitspraak ‘Ik heb geen talent voor ondergeschiktheid’ in haar strijd om de positie van vrouwen te verbeteren.
Het verhaal speelt zich af rond de verlichting, waarbij de ironische verhouding tussen verlichte ideeën van absolute vorsten en de compleet andere praktijk vol onderdrukking naar voren komt. Wanneer de wereld d’Éon als man beschouwt, heeft ze een succesvol bestaan als spion in Rusland en officier in het leger. Ze wordt uitgenodigd op allerlei feestjes en haar mening in discussies stelt men op prijs.
Wanneer steeds meer mensen twijfelen over haar geslacht en er zelfs geld op wordt gewed, oordeelt een rechtbank na valse verklaringen van mensen die claimen vrouwelijke geslachtskenmerken bij haar te hebben gezien, dat ze vrouw is. Een progressief besluit was het echter niet, maar eerder een schande dat ze zo lang als man door het leven was gegaan. De rechtbank dacht namelijk op basis van de getuigenissen, dat ze als vrouw was geboren. Meteen wordt ze gedwongen zich na het besluit te gedragen, zoals de samenleving dat graag ziet. Haar politieke carrière stopt en broeken dragen hoort niet meer.
D’Éon wordt steeds meer gekleineerd en ze leert dat van haar verwacht wordt, dat ze bescheiden is en vooral geen seconde denkt dat ze iets beter weet dan mannen. Ze is blij eindelijk jurken te kunnen dragen, maar het doet pijn dat niemand meer naar haar ideeën over de politiek vraagt, omdat men denkt dat vrouwen daar toch niets van zouden weten. Bovendien dwingt de Franse samenleving haar tot het hokje man of vrouw met alle vooroordelen daarbij. Een vrouw die ook een leger aanvoert is voor hen ondenkbaar, hoe goed ze dat ook kan. Jeanne D’arc blijft slechts een mythisch personage, niet een rol voor een vrouw in de realiteit.
Het verhaal van d’Éon is nog actueel in de zin dat transvrouwen ook nu ervaren hoe hun positie verandert, wanneer ze door de samenleving niet langer als man worden gezien, maar als vrouw. Waar ze ‘s nachts eerst zelf over straat durfde, is ze zich nu bewust van gevaar dat voor vrouwen op de loer ligt.
Trans-vrouwen kiezen ervoor zichzelf te zijn, niet voor de gevaren en negatieve gevolgen die in een samenleving waar man en vrouw niet gelijk worden behandeld, blijven bestaan.